انواع سونوگرافی در تشخیص پزشکی استفاده می شود که هر کدام کاربردها و مزایای خاص خود را دارند. سونوگرافی تشخیصی رایج ترین نوع است که برای ایجاد تصاویری از اندام ها و بافت های داخلی استفاده می شود و به تشخیص بیماری های مختلف کمک می کند. در این مقاله، انواع مختلف سونوگرافی، کاربردهای آنها و چگونگی سودمندی آنها برای مراقبتهای بهداشتی را بررسی خواهیم کرد.
آشنایی با انواع سونوگرافی
از انواع سونوگرافی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
سونوگرافی تشخیصی:
سونوگرافی تشخیصی رایج ترین نوع تصویربرداری اولتراسوند در عمل پزشکی است. این شامل استفاده از یک مبدل است که امواج صوتی را منتشر می کند و یک کامپیوتر برای تولید تصاویری از اندام ها و بافت های داخلی. سونوگرافی تشخیصی را میتوان به زیرگروههای مختلفی دستهبندی کرد، از جمله:
- سونوگرافی شکم: برای ارزیابی کبد، کیسه صفرا، لوزالمعده، کلیه ها، طحال و سایر اندام های شکمی از نظر ناهنجاری هایی مانند تومورها، کیست ها یا التهاب استفاده می شود.
- سونوگرافی زنان و زایمان: در دوران بارداری برای نظارت بر رشد جنین، ارزیابی جفت و تشخیص هرگونه ناهنجاری یا عوارض احتمالی استفاده می شود.
- سونوگرافی لگن: به ارزیابی رحم، تخمدان ها و مثانه در بیماران مرد و زن کمک می کند و به تشخیص بیماری هایی مانند کیست تخمدان، فیبروم یا بیماری التهابی لگن (PID) کمک می کند.
- سونوگرافی اسکلتی عضلانی: برای ارزیابی عضلات، تاندونها، رباطها و مفاصل از نظر صدمات، التهاب یا ناهنجاریها استفاده میشود که آن را در پزشکی ورزشی و ارتوپدی ارزشمند میکند.
سونوگرافی داپلر:
سونوگرافی داپلر یک تکنیک تخصصی است که برای ارزیابی جریان خون در رگ های خونی بدن استفاده می شود. با اندازهگیری سرعت و جهت جریان خون، سونوگرافی داپلر میتواند انسداد، باریک شدن یا ناهنجاریهای رگهای خونی را تشخیص دهد و به تشخیص و مدیریت شرایط مختلف عروقی کمک کند. سونوگرافی داپلر معمولاً برای ارزیابی موارد زیر استفاده می شود:
- بیماری شریانی محیطی (PAD): سونوگرافی داپلر می تواند جریان خون را در شریان های بازوها و پاها ارزیابی کند و به تشخیص PAD کمک کند، که می تواند منجر به کاهش گردش خون و افزایش خطر عوارض شود.
- ترومبوز ورید عمقی (DVT): سونوگرافی داپلر در تشخیص DVT، وضعیتی که با تشکیل لخته های خون در وریدهای عمقی پاها مشخص می شود، که می تواند منجر به عوارض جدی مانند آمبولی ریه شود، مفید است.
- بیماری شریان کاروتید: با ارزیابی جریان خون در شریانهای کاروتید واقع در گردن، سونوگرافی داپلر میتواند خطر سکته مغزی را ارزیابی کند و انسداد یا باریک شدن را که ممکن است نیاز به مداخله داشته باشد را تشخیص دهد.
اکوکاردیوگرافی ترانس مری (TEE):
اکوکاردیوگرافی ترانس مری (TEE) یک نوع سونوگرافی تخصصی است که برای ارزیابی ساختار و عملکرد قلب استفاده می شود. برخلاف اکوکاردیوگرافی سنتی که شامل قرار دادن مبدل بر روی دیواره قفسه سینه است، TEE شامل قرار دادن یک پروب در مری برای به دست آوردن تصاویر با وضوح بالا از قلب و ساختارهای مجاور است. TEE معمولاً برای موارد زیر استفاده می شود:
- ارزیابی عملکرد قلب: TEE تصاویر دقیقی از اتاقهای قلب، دریچهها و الگوهای جریان خون ارائه میکند و به تشخیص و نظارت بر شرایطی مانند اختلالات دریچه قلب، نقص مادرزادی قلب یا ناهنجاریهای عضله قلب کمک میکند.
- ارزیابی لخته های خون: TEE می تواند وجود لخته های خون را در حفره های قلب تشخیص دهد، که ممکن است خطر سکته مغزی یا سایر عوارض را افزایش دهد و امکان مداخله یا مدیریت به موقع را فراهم کند.
- کمک کننده روشهای قلبی: TEE اغلب در طول جراحیها یا مداخلات قلب استفاده میشود و تصویربرداری بلادرنگ را برای کمک به پزشک در جهتیابی ابزار و اطمینان از نتایج بهینه ارائه میدهد.
فیلم واقعی تزریق آنزیم تحت گاید سونوگرافی
سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی:
فناوری های سونوگرافی سه بعدی (3 بعدی) و چهار بعدی (4 بعدی) تجسم پیشرفته ای از رشد جنین در دوران بارداری ارائه می دهند. برخلاف سونوگرافی دو بعدی سنتی که تصاویر مسطح و دو بعدی تولید می کند، سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی تصاویر سه بعدی را در زمان واقعی ایجاد می کند و این امکان را به شما می دهد:
- ارزیابی دقیق آناتومی جنین: سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی تصاویر واضح تری از ویژگی های صورت، اندام ها و اندام های داخلی جنین ارائه می دهد و به تشخیص ناهنجاری های ساختاری یا ناهنجاری های مادرزادی کمک می کند.
- پیوند و ارتباط عاطفی: والدین آینده می توانند با دیدن تصاویر سه بعدی واقع گرایانه از صورت و حرکات فرزندشان با نوزاد متولد نشده خود پیوند برقرار کنند، تجربه بارداری را تقویت کرده و ارتباطات عاطفی را تقویت کنند.
- تشخیص زودهنگام عوارض: سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی می تواند عوارضی مانند شکاف لب، ناهنجاری های قلبی یا محدودیت های رشد را در اوایل بارداری تشخیص دهد که امکان مداخله یا مدیریت به موقع را فراهم می کند.
مزایای تصویربرداری اولتراسوند
تصویربرداری سونوگرافی مزایای متعددی را برای بیماران و پزشک ها ارائه می دهد، از جمله:
- تکنیک تصویربرداری غیر تهاجمی و بدون درد
- تجسم در زمان واقعی ساختارهای داخلی و جریان خون
- تطبیق پذیری در تخصص های مختلف پزشکی
- ایمن برای بیماران در هر سنی، از جمله زنان باردار
- مقرون به صرفه بودن در مقایسه با سایر روش های تصویربرداری
اقدامات لازم قبل از انجام سونوگرافی
آمادگی های مورد نیاز قبل از انجام انواع سونوگرافی بستگی به نوع سونو شما دارد. ممکن است در برخی ازسونوگرافی ها نیاز باشد تا موارد زیر را رعایت کنید:
اگر سونوگرافی شما شکمی از جمله کلیه و رحم، مثانه باشد. قبل از سونوگرافی از شما خواسته می شود تا آمادگی های زیر را داشته باشید:
- عموما برای انجام این نوع سونوگرافی از شما خواسته می شود تا حدود 4 تا 6 لیوان آب را بخورید.
- ممکن است نیاز باشد تا 8 یا 12 ساعت قبل از سونوگرافی ناشتا بمانید.
اگر سونو شما برای دستگاه های گوارشی از جمله کبد، صفرا، طحال و… باشد. آمادگی های زیر مورد نیاز است:
- یکی دو روز قبل از سونوگرافی، غذاهای چرب نخورید.
- به مدت 8 تا 12 ساعت ناشتا باشید.
به صورت کلی قبل از سونوگرافی شما باید لباس ناحیه ای که می خواهید سونو انجام دهید را در بیاورید. ممکن است به شما گان مخصوص بیمار داده شود. درصورتی که از قبل سریوگرافی یا باریوم انما انجام داده اید، قبل از سونو به پزشک خود اطلاع دهید.
سونوگرافی برای چه مواردی مورد استفاده قرار می گیرد؟
- سونوگرافی چشم: برای بررسی برخی از بیماری های چشمی پزشک نیاز دارد تا درباره کره چشم یا فضای اطراف پشت چشم اطلاعاتی داشته باشد. طبق اطلاعاتی که نیاز است پزشک یکی از دونوع از انواع سونوگرافی چشم که عباتند از : سونوگرافی روی پلک، سونوگرافی سطح قرینه را انتخاب می کند.
- سونوگرافی ارتوپدی: این نوع سونوگرافی برای مشکلاتی غضروفی یا بافت های نرم بدن انجام می شود. این نوع سونوگرافی برای تشخیص بیماری هایی از قبیل:
- در رفتنه مفصل های ران.
- خونریزی داخلی.
- اواع تومور ها یا کیست.
- پاره شدن عضلات از جمله عضلات شانه.
- سونوگرافی داپل عروق: در صورتی که نیاز باشد جریان خون در رگ ها، تنگی عروق، توده های کم خون و پر خون، مورد بررسی قرار گیرد در این حالت از سونوگرافی داپلر استفاده می شود.
- سونوگرافی سینه: این سونوگرافی برای تشخیص بیماری ها یا وجود توده در سینه انجام می شود. از جمله روش های جایگزین انواع سونوگرافی سینه، معاینه بالینی و ماموگرافی است.
- سونوگرافی تیروئید: غده تیروئید نیز ممکن است دچار تومور یا بیماری شود. که برای تشخیص آن از سونوگرافی تیروئید استفاده می شود.
- سونوگرافی دستگاه های گوارشی:این سونوگرافی برای بررسی و تشخیص بیماری ها در دستگاه گوارش مانند: کبد، صفرا استفاده می شود.
- سونوگرافی زنان: برای بررسی مشکلات زنانه مانند: تومور در تخمدان، لگن، کیست، سرطان تخدان یا سرطان رحم سونوگرافی انجام می شود.
- سونوگرافی جنین: همچنین از سونوگرافی برای بررسی وضعیت نوزاد در رحم مادر، سقط کردن جنین، جنسیت و ماه چندم بودن جنین استفاده می شود. برای مطالعه درباره سونوگرافی آنومالی کلیک کنید.
برخی دیگر موارد مورد استفاده سونوگرافی عبارتند از:
- بررسی درد و ورم و یا عفونت.
- سونوگرافی طحال.
- سونوگرافی قلب یا اکوکاردیوگرافی.
نتیجه گیری
تصویربرداری سونوگرافی طیف متنوعی از تکنیکها را در بر میگیرد که نقش مهمی در تشخیص پزشکی و مراقبت از بیمار دارند. از سونوگرافی تشخیصی گرفته تا تصویربرداری داپلر، اکوکاردیوگرافی ترانس مری و سونوگرافی 3 بعدی/4 بعدی، هر نوع بینش منحصر به فردی را در مورد آناتومی، عملکرد و آسیب شناسی بدن انسان ارائه می دهد.
سوالات متداول
تصویربرداری سونوگرافی به طور کلی ایمن و غیر تهاجمی در نظر گرفته می شود و هیچ خطر یا عوارض جانبی شناخته شده ای ندارد. از پرتوهای یونیزان استفاده نمی کند و برای بیماران در هر سنی از جمله زنان باردار و جنین ایمن می باشد.
سونوگرافی اسکلتی عضلانی برای ارزیابی عضلات، تاندون ها، رباط ها و مفاصل از نظر آسیب، التهاب یا ناهنجاری ها استفاده می شود. این تصویربرداری به پزشک اجازه می دهد تا ناحیه آسیب دیده را تجسم کند و شرایطی مانند پارگی تاندون، رگ به رگ شدن رباط یا التهاب مفصل را به طور دقیق تشخیص دهد.
سونوگرافی دو بعدی تصاویر دو بعدی از جنین یا اندام های داخلی تولید می کند، در حالی که سونوگرافی سه بعدی تصاویر سه بعدی ایجاد می کند و نمای دقیق تری از ساختارها ارائه می دهد. سونوگرافی 4 بعدی عنصر حرکت بلادرنگ را به تصاویر سه بعدی اضافه می کند و به پزشک اجازه می دهد تا جنین را در حال حرکت در رحم ببینند.







0 دیدگاه